LIRA-FEM 2026 R2: жаңа мүмкіндіктерге кең шолу
2026 жылғы 5 қарашада LIRA-FEM 2026 R2 шықты — құрылыс конструкцияларын есептеуге және жобалауға арналған бағдарламалық кешенінің екінші релизі. Әзірлеушілер BIM-интеграцияны, модельдеуді, динамикалық есептеулерді, топырақ негізімен жұмысты және нәтижелерді талдау құралдарын жетілдірді.
Мазмұны
- 1. Қазақстан нормалары бойынша есептеулер
- 2. BIM-интеграция: IFC, Revit, ETABS және AutoCAD
- 3. Есептік схемаларды модельдеу және тексеру
- 4. Динамика және сейсмикалық есептеулер
- 5. Күштерді, кернеулерді және есептеу нәтижелерін талдау
- 6. Болат және темірбетон конструкциялар
- 7. Ағаш конструкцияларды есептеу
- 8. Топырақ негізі және қадаларды есептеу
- 9. Басқа өзгерістер: интерфейс, өнімділік және құжаттама
- Релизге тағы не енгізілді?
2026 жылғы 5 қарашада LIRA-FEM 2026 R2 шықты — құрылыс конструкцияларын есептеуге және жобалауға арналған бағдарламалық кешенінің екінші релизі. Әзірлеушілер BIM-интеграцияны, модельдеуді, динамикалық есептеулерді, топырақ негізімен жұмысты және нәтижелерді талдау құралдарын жетілдірді.
Өзгерістер арасында Қазақстан жобалаушылары үшін өзекті мүмкіндіктер де бар: СП РК EN бойынша Ω коэффициентімен жұмыс, қадаларды есептеудің қосымша баптаулары, топырақ негізін модельдеу және басқа да құралдар.
Біз шығарылымның ресми ескертпелерін зерттеп, R2-нің негізгі жаңалықтарын жинадық, ҚР-да жобалау кезінде пайдалы болуы мүмкін функцияларға ерекше назар аудардық. Сондай-ақ шетелдік нормативтерге байланысты арнайы өзгерістерді де қысқаша қарастырамыз.
1. Қазақстан нормалары бойынша есептеулер
Қазақстандық инженерлер үшін ең қызықты өзгерістердің бірі болат конструкцияларды СП РК EN 1990:2002+A1:2005/2011 бойынша жобалауға қатысты.
Енді Ω коэффициентін есептік жүктемелер қосындыларының (ЕЖҚ) кестесінде тікелей беруге болады.
Егер конструкциялау параметрлерінде есептік схеманың барлық элементтерінен энергия диссипациясын ескіру режимі таңдалса, бағдарлама автоматты түрде есептелген мәннің орнына пайдаланушы берген Ω мәнін қолдана алады.
Бұл жобалаушыға есептің бастапқы параметрлерін қосымша бақылау мүмкіндігін береді, әсіресе сейсмикалық әсерлермен байланысты есептік қосындылармен жұмыс істегенде.
СП РК-ге қатысты тағы бір өзгеріс қадаларды есептеуде пайда болды. Қадалардың бүйір беттерінің топыраққа қысымын тексеру енді таңдалған жүктемелер қосындылары үшін бөлек орындалуы мүмкін.
Маңызды ерекшелік: ағымдағы релизде СП РК бойынша бұл тексеру үшін жауапкершіліктің қалыпты деңгейі қолданылады. Әзірлеушілер келесі жаңартуларда тиісті баптауларды кеңейтуді жоспарлап отыр.
2. BIM-интеграция: IFC, Revit, ETABS және AutoCAD
R2 өзгерістерінің едәуір бөлігі жобалау және есептеу жүйелері арасындағы деректер алмасуына арналған.
IFC: модельді жаңарту кезінде көбірек бақылау
Бұрыннан бар ғимаратқа IFC импорттау кезінде бұрын жасалған қабаттар мен объектілерді жойып, оларды жаңа файлдың деректерімен алмастыру мүмкіндігі пайда болды.
Сонымен бірге берілген жел және сейсмикалық жүктемелерді, сондай-ақ топырақ қысымын сақтауға болады. Бұл сәулеттік немесе конструктивтік модель өзгеріп, есептік параметрлердің бір бөлігі дайын тұрған кезде пайдалы.
Қосымша жақсартылғандар:
- ғимарат орнының және бұрылысының өзгерістерін өңдеу;
- IFC пресеттерінде пайдаланушы материалдарын сақтау;
- импортты баптау кезінде объектілерді көптеп бөлектеу;
- қималарды нақты геометрия бойынша анықтау;
- пресет баптауларын қалпына келтіру;
- көлбеу арқалықтарды қималарын қате бұрмай беру.

IFC моделін ағымдағы ғимаратқа объектілерді жоя отырып импорттау.
Autodesk Revit 2027
Revit 2027-мен өзара әрекеттесу плагині жаңартылды.
Физикалық модель IFC арқылы, аналитикалық модель LiraKM арқылы беріледі. Кері бағытта темірбетон элементтерінің арматурасын таңдау нәтижелерін беруге болады.
Сонымен қатар LIRA-CAD және Revit модельдерін салыстыру жақсартылды. Пайдаланушы модельді жаңартпас бұрын геометрияның, қималардың, қалыңдықтардың және элементтер құрамының өзгерістерін қарап шыға алады.
ETABS: қималар мен материалдарды кеңейтілген импорттау
E2K файлдарын импорттау кезінде металл және темірбетон қималарын тану жақсартылды.
Қосымша параметрлік металл профильдерге қолдау қосылды және материалдар кітапханасы кеңейтілді. Осының арқасында модельді ETABS-тан көшіргеннен кейін бастапқы қималарды қолмен қалпына келтіру қажеттілігі азаяды.
DXF: нәтижелерді AutoCAD-қа беру ыңғайлырақ
Есептеу нәтижелерін DXF-ке экспорттау кезінде енді нақты объектілер мен деректерді таңдауға, сондай-ақ нәтижелерді сандармен, түсті мозаикамен немесе олардың үйлесімімен көрсетуді баптауға болады.
Бұл барлық есептеу ақпаратын бірден шығармай, сызбаларды рәсімдеуге қажеттісін ғана беруге мүмкіндік береді.
Енгізу кестелері және API
Енгізу кестелерінде әртүрлі қимасы бар өзектер мен пластиналар үшін берілген арматураның түрлерін (ТЗА) беру және түзету мүмкіндігі пайда болды.
Сонымен қатар қолданыстағы кестелердің параметрлер жиыны кеңейтілді және олардың атауларын қалыптастыру жақсартылды.
3. Есептік схемаларды модельдеу және тексеру
R2 нұсқасында модельді диагностикалау құралдары кеңейтілді. Енді бағдарлама есептеу алдында қосымша тексерулер орындай алады:
- ақырлы элементтер торының сапасы жеткіліксіз пластиналарды анықтау;
- Z1 жергілікті осьтерінің бағытталуын тексеру;
- ақырлы элементтер түрлерінің тағайындалған материалдарға сәйкестігін бақылау;
- тығыздық пен сызықтық салмаққа қатысты мәселелерді табу;
- триангуляция торының келісілуін тексеру;
- конструктивтік элементтер мен олардың унификацияланған топтарын бақылау.
Бұл геометрияның немесе қасиеттерді тағайындаудың жеке қатесін көзбен байқау қиын үлкен модельдермен жұмыс істегенде пайдалы.

Пластиналардың ақырлы элементтер торының сапасын тексеру.
Өңдеу құралдары да өзгерді. Енді тұрақты, тікбұрышты және полярлық торларды біртұтас объект ретінде жылжытуға болады. Баламалы стандартты қималардың жаңа түрлері қосылды — тақталары тең емес қоставрлы және симметриясыз крест.
Сонымен қатар келісілген осьтерді ортотропия осьтерімен синхрондау, пластиналардың қатаңдық коэффициенттерімен жұмыс нақтыланды және таңдалған есептік қосындының негізінде жүктемелерді көшіру мүмкіндігі пайда болды.
4. Динамика және сейсмикалық есептеулер
Әзірлеушілер демпфирлеуді ескеру құралдарын кеңейтті — бұл конструкциядағы тербелістер мен әлсіреуді сипаттауға әсер ететін параметр.
Рэлей бойынша демпфирлеу
LIRA-CAD-те Рэлей бойынша демпфирлеу коэффициенттерін беру іске асырылған. Оларды қолмен енгізуге немесе берілген жиіліктер бойынша есептеуге болады.
Параметрлерді бүкіл сызбаға немесе жекелеген конструктивтік элементтерге материалдардың сипаттамаларын ескере отырып беруге болады.

Релей бойынша демпфирлеуді ескере отырып, есептеуге арналған бастапқы деректерді беру.
Демпфирлеуді ескерудің бірнеше тәсілі
Модальдік суперпозиция әдісімен есептеу кезінде демпфирлеуді ескеру тәсілін таңдау қарастырылған: демпфирлеу коэффициенті, қатаңдық матрицасы және элементтердің диссипация коэффициенттері немесе демпфирлеу матрицасы арқылы.
Уақыт бойынша динамикалық есептеулерде сызықтық өзек және пластина элементтері үшін алдыңғы жүктеме кезеңдерінен келетін бастапқы созушы және сығушы күштерді ескеруге мүмкіндік пайда болды.
Акселерограммалармен жұмыс
ReSpectrum модулінде көп қабатты топырақ негізінің деңгейлері арасында акселерограмманы түрлендіру кезінде максималды үдеу мен ескерілетін максималды жиілік баптаулары қосылды.
Сондай-ақ ξ диссипация коэффициентін бірнеше динамикалық жүктемеге және энергияның серпімсіз жұтылу Fμ коэффициенттерін барлық жобалау нұсқаларына бірден тағайындау оңайлады.

Модальдік суперпозиция әдісімен есептеу кезінде демпфирлеуді беру тәсілін таңдау.
5. Күштерді, кернеулерді және есептеу нәтижелерін талдау
ЛИТЕРА құралы «Қима күйі» терезесімен толықтырылды. Онда өзек, пластина және көлемдік ақырлы элементтердің нәтижелерін қарап, құжаттауға болады.
Эквивалентті арқалықтармен жұмыс істегенде сөре III қалқымаларының енін анықтауға арналған қосымша коэффициенттер пайда болды. Олар есептеуге әсер ететін геометрия параметрлерін икемдірек беруге мүмкіндік береді.
Сондай-ақ қосалқы арқалық өзектерінің күштерін орташалау іске асырылды және тиісті операциялардың орындалуы жеделдетілді.

Қима күйі (ЛИТЕРА).
Есептік сызбаны талдау үшін серіппелердің қатаңдығы мен демпферлер сипаттамаларының мозаикалары қосылды. КЭ 51, 55, 56, 62, 65 және 66 қолдау табады.
Енді бұл параметрлердің таралуын тек сандық мәндерді қарап қана қоймай, тікелей модельде бағалауға болады.
6. Болат және темірбетон конструкциялар
Металл конструкциялар
СП РК EN бойынша Ω коэффициентінің өзгеруінен бөлек, металл сортаменттер жүйесі кеңейтілді.
Еуропаны, АҚШ-ты, Канаданы, Азия елдерін және басқа нарықтарды қоса алғанда, әртүрлі өңірлердің профиль кітапханалары қосылды. Қоставрлардың, швеллерлердің, бұрыштамалардың, құбырлардың және құрама пішіндердің қосымша түрлері қолжетімді.
Бұл ETABS-тан халықаралық жобаларды импорттау кезінде, бастапқы қималар мен материалдардың сәйкестігін сақтау қажет болғанда ерекше пайдалы.

Жаңа сортаменттер (ETABS).
Темірбетон конструкциялар
Әзірлеушілер жекелеген нормативтік жүйелер мен темірбетонды есептеу теориялары үшін есептеу мүмкіндіктерін кеңейтті.
Атап айтқанда, AzDTN 2.16-1 нормалары үшін бойлық майысуға қосымша тексерулер және Nxy жылжу күштерінің әсеріне қиманың беріктігін тексеру іске асырылды.
Сондай-ақ пластиналардың қима өлшемдері мен берілген арматураның қор коэффициенттерін визуализациялау қосылды.
Бұл өзгерістер мамандандырылған есептеу режимдеріне қатысты. Оларды сәйкес нормативтік параметрлердің қолданылуын тексермей, ҚР ЕЖ бойынша есептеудің жаңа мүмкіндіктері деп автоматты түрде санауға болмайды.
Темірбетон конструкцияларының сараптамасы
Сараптама модулінде трассалау есептерін қалыптастыру жылдамдатылды.
Сұлбаның тек таңдалған немесе фрагменттелген элементтерін есептеу мүмкіндігі және берілген көрініс үшін конструкциялық элементтер тізімін қалыптастыру қосылды.
7. Ағаш конструкцияларды есептеу
R2 нұсқасында тік бұрышты және дөңгелек арқалықтарды, сондай-ақ желімделген және құрама ағаш қималарды есептеуге арналған кеңейтім пайда болды.
EN 1995-1-1:2004/AC:2009 (Eurocode 5) және ДБН В.2.6-161:2017 бойынша тексерулер қолдау табады.
Нәтижелер графикалық түрде және кестелерде берілген, оның ішінде негізгі тексерулер бойынша қиманың пайдаланылу пайызы көрсетіледі.
Қазақстандағы жобалар үшін қолданылатын ұлттық нормалар мен нормативтік қосымшалардың талаптарын бөлек ескеру қажет.

EN 1995-1-1 бойынша ағаш конструкцияларды есептеудің материал параметрлері мен нәтижелері.
8. Топырақ негізі және қадаларды есептеу
Бұл жаңартудың неғұрлым мазмұнды бөлімдерінің бірі.
Топырақтың көлемдік моделінің орнына баламалы серіппелер мен демпферлер
Тік бұрышты және дөңгелек іргетас плиталарының астындағы топырақ негізін баламалы серіппелер мен демпферлер жүйесі түрінде көрсету мүмкіндігі іске асырылды.
Параметрлер ASCE/SEI 4-16 әдістемесі бойынша анықталады. Модель топырақтың динамикалық ығысу модулін, Пуассон коэффициентін және тығыздығын ескереді; олар қабаттар бойынша анықталуы немесе қолмен берілуі мүмкін.
Мұндай тәсіл әдістеме қолданылу шегінде ғимарат пен топырақтың өзара әрекеттесуінің толық кеңістіктік моделін құрмай динамикалық есептеулерді орындауға мүмкіндік береді. ҚР-да қолданған кезде таңдалған әдістеменің нақты жоба үшін жарамдылығын бөлек тексеру қажет.

Динамикалық есептеулерге арналған топырақ негізінің баламасы.
Суға қаныққан топырақтар
Топырақ сипаттамалары кестесіне SAT параметрі қосылды.
Ол өзіндік салмақ қысымын және негізді есептеуде қолданылатын параметрлерді анықтағанда суға қаныққан топырақтың салмағын бөлек ескеруге мүмкіндік береді.
Мұндай топырақтар үшін қималарда және есептеу нәтижелерінде арнайы штрихтау қосылды.
Қадалар және теріс үйкеліс
Ыдырайтын топырақтардағы қадалардың бүйір бетіндегі кедергіні нөлдеу параметрі пайда болды.
Сондай-ақ қадалардың ұзындығы бойынша қысымды көрсету кеңейтілді, бұл теріс үйкеліс пайда болатын учаскелерді талдауға көмектеседі.

Теріс үйкеліс күштерін есептеу және шөккіш грунт үшін Fi мәнін нөлдеу.
Грунтқа түсетін қысымды тексеру
Қадалардың бүйір беттерінен грунтқа берілетін қысымды тексеру енді ШЭӘ-есептеуден және жүктемелердің есептік үйлесімдерін анықтаудан кейін орындалады.
Пайдаланушы тексеру жүргізілетін ЕЖҮ кестелерін таңдай алады. Бұл жүктемелердің нақты үйлесімдері бойынша нәтижелердегі айырмашылықтарды ескеруге мүмкіндік береді.
Сондай-ақ изоайма бойынша шөгінділердің орташа мәндерін және төсем коэффициенттерін анықтау нақтыланды: енді орташалау кезінде түйіндердің жүктеме аудандары ескеріледі, бұл біркелкі емес торда әсіресе маңызды.
9. Басқа өзгерістер: интерфейс, өнімділік және құжаттама
Есептеу функцияларынан бөлек, R2 нұсқасында күнделікті жұмысты жеңілдететін көптеген шағын жақсартулар пайда болды.
LIRA-CAD бағдарламасында:
- «Қасиеттер» терезесіндегі параметрлердің ретін өзгертуге және оларды жеке топтарға біріктіруге болады;
- визуализация параметрлерін сақтау және мөлдір нысандармен жұмыс жақсартылды;
- қабырғаларды қиып тастау, плиталарды өңдеу және ойықтарды көшіру жетілдірілді;
- ойықтарды блоктардың ішіндегі элементтерде жасауға болады;
- қаңқаларды (фермалар) топтап өңдеу мүмкіндіктері кеңейтілді;
- нысандарды көшіру және бөлектеу операциялары жылдамдатылды.
Қима конструкторында есептік комбинациялар көп болғанда күштер кестесінің жұмысы және тегістеуі бар мозаикаларды құру жылдамдатылды.
Генераторда кенепті безендіру параметрлері, нодтардың өлшемдерін жақсартылған өзгерту және олардың топтарын көрсету пайда болды.
Есеп кітабында бағдарлама енді әр есептік тапсырма үшін постер өлшемдерін еске сақтайды, сондықтан оларды қайта енгізудің қажеті жоқ.
Сондай-ақ жүктемелермен жұмыс, модельдерді сақтау, қималар, остер және көрсету параметрлері кезіндегі жекелеген қателер түзетілді.
Релизге тағы не енгізілді?
Әзірлеушілер Украина, Өзбекстан және Әзірбайжан нормативтері бойынша жекелеген есептеу модульдерін, сондай-ақ мамандандырылған құралдарды, соның ішінде Мах эффектісін ескере отырып ауа жарылысынан түсетін жүктемені есептеуді және ДБН бойынша қадалар үшін «шөгінді–жүктеме» графиктерін құруды жетілдірді.
Бұл функциялар жекелеген жобаларда қажет болуы мүмкін, бірақ Қазақстан нормалары бойынша есептеудің жаңа мүмкіндіктеріне тікелей қатысты емес. Сондықтан бұл шолуда оларды толық қарастырмаймыз.
Қорытынды: LIRA-FEM 2026 пайдаланушылары неге назар аударуы керек?
R2 есептік модельмен жұмыс процесінің барлық дерлік кезеңіне — геометрияны импорттау мен дайындаудан бастап күштерді талдауға және нәтижелерді ресімдеуге дейін — қатысты.
Қазақстандық жобалаушыларға мыналар ерекше қызықты:
- СП РК EN бойынша Ω коэффициентін қосымша баптау;
- есептік схемалар мен ШЭ-торды тексерудің жаңа құралдары;
- динамикалық есептеулер мен демпфирлеуді ескеру мүмкіндіктері;
- грунт негізі мен қадалармен жұмыс істеуге арналған жаңартылған құралдар;
- Revit, ETABS және AutoCAD-пен деректер алмасуының жақсартылуы.
LIRA-FEM 2026 пайдаланушыларына әзірлеуші R2 өзекті релизін орнатуды ұсынады.
Біз негізгі өзгерістерді Қазақстан жобалаушыларының міндеттерін ескере отырып қарастырдық. Түзетулердің толық тізімі, мамандандырылған функциялар мен техникалық мәліметтер шығарылымның ресми ескертпелерінде қолжетімді.
Суреттер көзі: LIRALAND Group
