BIM технологиясымен салынған ғибадатхана
Сретенский монастырына 600 жылдан асты. Ресейдің түкпір-түкпірінен адамдар осында келуге ұмтылады. Ғибадаттарға мыңдаған жамағат жиналады. Ескі шіркеу, әсіресе православ мерекелерінде,…
Мәскеудің орталығындағы Сретенский монастыры аумағында Орыс шіркеуінің новомучениктері мен дін жолындағы азап шеккендеріне арналған ғибадатхана салынды. Ол ғимараттарды ақпараттық модельдеу — BIM технологиясы арқылы жобаланған. Құрылыс кешені порталының тілшісі ғибадатханаға «ақылды» басқару жүйесі, еден жылыту, Wi-Fi нүктелері, «көрінбейтін динамиктер» не үшін қажет екенін және иконалардың 3D-мэппингі деген не екенін анықтады.
Сретенский монастырына 600 жылдан асты. Ресейдің түкпір-түкпірінен адамдар осында келуге ұмтылады. Құлшылыққа мыңдаған жамағат жиналады. Ескі шіркеу, әсіресе православ мерекелері кезінде, адамға толып кететін. Көпшілік қар мен жаңбырда да құлшылық рәсіміне ашық аспан астында қатысуға мәжбүр болды.
Сондықтан жанында, Үлкен Лубянка көшесі, 17 мекенжайында жаңа кең ғибадатхана салу туралы шешім қабылданды. Ол шіркеу қуғын-сүргіні кезінде христиан сенімі үшін қаза тапқандардың есімін монастырь аумағында мәңгі есте қалдыруға арналған. Бұл ғибадатхана Иса Мәсіх пен оның әулие шәкірттері — дін жолындағы азап шеккендер мен новомучениктердің жеңісін бейнелейді.
Құрылыс туралы шешім 2011 жылы қабылданып, 2012 жылғы желтоқсанда ғибадатхана жобасына ашық конкурс өткізілді. Құрылыс үш жыл үш айға созылды. Собор ашылып, 2 мыңнан астам адамды қабылдай алады.
Бір жыл бұрын, 2017 жылғы 25 мамырда Мәскеу және бүкіл Русь патриархы Кирилл ғибадатхананы салтанатты түрде қасиеттеді. Рәсімге Ресей президенті Владимир Путин қатысты. Ол ғибадатханаға XIX ғасырдағы Шомылдырушы Иоанн иконасын сыйға тартып, оны алтарьға орналастырды.
Ғибадатхана әсемдігімен және айбындылығымен таңғалдырады. Орталық күмбездің салмағы — 25 тонна. Оны аса қатты желде салмағы 500 тонна арнайы кранмен 50 метр биіктікке көтерген.
Собор алтын күмбездермен безендірілген. Алтын жалату гальваникалық технология арқылы жүргізілді: бұл әдісте алтын тек бетке жағылып қоймай, оның молекулалары өңделетін бөлшектің беткі қабатына енеді.
Ғибадатхана Владимир өңірінің ақ әктасынан ойылған тас өрнектермен қапталған. Владимир, Суздаль және Мәскеудегі ежелгі ақ тастан салынған соборлар да осындай тастан тұрғызылған.
Ғимаратта жер асты қабатын қоса алғанда бес қабат бар. Мұнда құлшылыққа арналған негізгі және кіші залдар, кіреберіс, кафоликон (ғибадатхананың ортаңғы бөлігі), солея, алтарь, хор орындары және қабылдау бөлмелері орналасқан.
Жер асты кеңістігінде рухани-ағарту орталығы, шіркеу киімдері мен ғұрыптық заттарды сақтау және қызмет көрсету бөлмелері орналасқан. Ғимарат төрт лифтпен жабдықталған.
Ғибадатханада үш бөліктен тұратын ерекше шомылдыру орны бар. Екі бөлігі құрғақ, ал орталық бөлігі суға толтырылып, сол жерде шомылдыру рәсімі өткізіледі. Бір жылда мұнда 160-тан астам адам шомылдырылған. Шомылдыру орны бетоннан жасалып, петербургтік мозаика суретшісі Игорь Лаврененконың композицияларымен безендірілген.
Ғибадатхана үшін арнайы 47 икона жазылды, олардың көбі орыс-византия дәстүрінде жасалған. Сылақ жағылғанға дейін 3D-мэппинг (ағылшынның mapping — бейнелеу, проекциялау сөзінен) қолдану туралы шешім қабылданды. Бұл — нысанның геометриясы мен кеңістіктегі орналасуын ескере отырып, нақты объектіге 3D-проекция түсіретін аудиовизуал өнер бағыты.
Мамандар қабырғалар мен күмбездегі иконалардың компьютерлік макетін жасады. Түнде жобалағыштар арқылы әулиелердің бейнелерін ғибадатханаға түсіріп, түпнұсқа суреттердің барынша дәл болуын қамтамасыз етті. Суретшілер жұмысқа тек 3D-мэппингтен кейін кірісті.
Инженерлік коммуникациялар — құрылысшылар мен жобалаушылардың мақтанышы. Олар BIM (Building Information Modeling, ғимараттарды ақпараттық модельдеу) технологиясының көмегімен жобаланды.
Қысқаша айтқанда, ғибадатхана алдымен арнайы компьютерлік бағдарламада 3D-модель түрінде жасалды. Бұл конструкциялық есептеулерге арналған жай көлемді сурет емес, сәулетшіден сметашыға дейін барлық маман бірлесіп жұмыс істеген бірыңғай модель. Нысан туралы барлық ақпарат сонда сақталды.
Қанша құрылыс материалы қажет, ғимараттың ішкі жабдықтары қандай болатыны анықталды. Ең бастысы — болашақ нысанның проблемалық тұстарын жобалау кезеңінде байқап, компьютердің бір шертуімен түзетуге мүмкіндік туды. BIM моделі жобаны жасаудан бастап нысанды пайдалануға беруге дейінгі барлық құрылыс кезеңін басқаруға мүмкіндік береді. Қазір BIM нысандарды пайдалану кезінде де қолданылады.
Сөйтіп, ғибадатхана 3D-модельде жобаланып, онда барлық инженерлік коммуникациялардың тарату жүйелері жасалды. Келушілердің жайлылығы мен әрлеу материалдары және иконалардың сақталуы үшін климатты бақылау жүйесі жұмыс істейді. Еден жылыту және кірмелі-сорып шығаратын желдету жүйесі қарастырылған.
BIM модельдеудің арқасында инженерлік желілер ұқыпты жасырылды. Барлық коммуникациялар қабырғалар мен төбе ішінде орналасқан, ал қызмет көрсету және жөндеу үшін арнайы люктер жасалған. Ғибадатхана астында техникалық бөлмелер бар.
Соборда Wi-Fi жұмыс істейді, ал дін қызметкерлерінде жарық пен дыбысты басқаруға арналған микрофондар мен планшеттер бар. Құлшылық кезінде дыбыс көшеге ғана емес, интернетке де таратылуы мүмкін. Мұндай технологиялар Мәскеуде қазірдің өзінде енгізіліп жатыр. Собор толықтай көзге көрінбейтін динамиктермен жабдықталған; төменгі ғибадатхананың өзінде олардың саны шамамен 36.
Қазір шетелдік әріптестер Сретенский монастырына осындай жүйені енгізу бойынша көмек сұрап жүгінеді. Біздің мамандар Сан-Франциско және Мюнхен ғибадатханаларында дыбыс жабдықтарын орнатып үлгерді.
Ғибадатхана жобасын жүзеге асыруға Мәскеудің жетекші компаниялары қатысты: бас жобалаушы — «Точка Сборки» жобалау шеберханасы, бас сәулетші әрі тұжырымдама авторы — Дмитрий Смирнов, техникалық тапсырыс беруші — «Экспертинжстрой» ЖШҚ, бас мердігер — «Мостотрест» ЖАҚ.