СПДС GraphiCS параметрлік объектілері мен AutoCAD блоктарын салыстыру

СПДС GraphiCS бағдарламасы 2000 жылы AutoCAD графикалық платформасына қосымша ретінде пайда болды. Оның негізгі құралдары МЕМСТ бойынша сызбаларды рәсімдеуге арналған шығару сызықтары, осьтер, деңгей белгілері және шекаралық штрихтау сияқты нысандар еді.

Сол кезде басты міндет шетелдік AutoCAD жүйесін жобалау және конструкторлық құжаттаманы ресімдеудің ресейлік талаптарына бейімдеу болатын. Уақыт өте сызбаларды әзірлеуді жеделдететін нысандар қосылды. Үшінші нұсқада автоматты есептер алуға мүмкіндік беретін кестелер пайда болды, кейін параметрлік нысандар енгізілді. Қазір олардың мүмкіндіктері графикалық платформаның статикалық және динамикалық блоктарының функцияларымен ішінара сәйкес келеді. Қайсысын және қашан қолданған дұрыс? Әр тәсілдің артықшылықтары мен кемшіліктері қандай?

Негізгі тармақтар бойынша салыстыру әзірленіп, жарияланған. Алайда әзірлеуші өз өнімін қолдайтыны түсінікті. Сондықтан біржақты пікірден гөрі пайдаланушылардың бағасы маңызды. Осы материалда пайдаланушы көзқарасымен танысуды ұсынамыз.

Светлана Капарова,

СПДС жобасының жетекшісі

AutoCAD блоктары мен СПДС GraphiCS нысандарын бір-біріне қарсы қою дұрыс болмас еді: әр технологияның өз қолданыс аясы, артықшылықтары мен кемшіліктері бар.

Дегенмен интернетте пікірталас әлі де жалғасып келеді, ал ондай талқылауларда СПДС GraphiCS параметрлік нысандарын жасау күрделілігі тым асыра көрсетіледі. Өз міндеттеріне лайық нысандарды кез келген пайдаланушы жасай алады әрі жасағаны дұрыс, өйткені СПДС GraphiCS үшін қажетті құралдардың бәрі бар.

СПДС GraphiCS параметрлік нысандарын жасау AutoCAD динамикалық блоктарымен салыстырғанда шынымен соншалықты күрделі ме және оларды қолдану қандай артықшылықтар береді? Осыны қарастырайық.

Блоктардың пайдасына келтірілетін негізгі дәлел — СПДС GraphiCS параметрлік нысандарымен салыстырғанда оларды жасаудың және қолданудың оңайлығы.

Бұл шынымен солай ма, анықтап көрейік.

Алмасу буферінен Ctrl+Shift+V пернелерімен қою арқылы статикалық блокты кез келген пайдаланушы жасай алады. Алайда мұндай блоктың қарапайым примитивтер тобынан басты айырмашылығы — сызбадағы барлық блокты қайта анықтауға, яғни оның кез келген данасын өңдеу арқылы өзгертуге болады. Әйтсе де статикалық блок — бар болғаны примитивтер жиыны, кәдімгі көшіру мен қою.

Оған атрибуттар қосуға болады, бірақ негізгі қағидат өзгермейді. Блок статикалық күйінде қалады, ал атрибут мәндерін қолмен енгізу, кірістіру немесе сызба нысандары мен блоктың өз қасиеттеріне өрістер арқылы байланыстыру қажет. Блок графикасын өзгерту үшін басқа блокты кірістіріп, оның қасиеттерін қайтадан қолмен толтыру керек.

AutoCAD 2006 шыққанда Autodesk бұл бағытта үлкен қадам жасады: динамикалық блок пайда болды. Бұл елеулі жетістік еді, блоктарды пайдалану әлдеқайда ыңғайлы болды.

Соған қарамастан блоктар әлі де бір-бірімен әрекеттесе алмайды. Атрибут мәндерін қолмен не формулалар арқылы енгізу қажет, ал блок қасиеттерін өңдеген ұқыпсыз пайдаланушы формулаларды байқамай бұзуы мүмкін.

AutoCAD 2008 жүйесіне блоктарды параметрлеу қосылды. Автоматтандыру жақсарғанымен, өнімділік төмендеді. Динамикалық блоктарды қолданатындар үлкен қасиеттер кестелері және сызбада көп рет қайталанатын блоктар жұмысты айтарлықтай баяулататынын біледі. Блок параметрлерін өзгерткен сайын AutoCAD жұмысында елеулі кідірістер байқалады.

Өз уақытында блок технологиясы жаңа әрі қажет шешім болды. Оған қарапайым әрі қолжетімді балама болған жоқ.

Блок технологиясының мәселесі, бір қызығы, блоктардың өзінде. Бастапқы идея дұрыс болатын: блок туралы ақпарат сызбаға бір рет енгізіледі, ал оның қалған даналары бастапқы блокқа сілтеме жасайды. Олар файлда өте аз орын алып, өнімділікке әсер етпейді. Бірақ бұл тек статикалық блоктарға қатысты.

Динамикалық блок алғашқы өзгеріске дейін ғана сілтеме болып саналады. Одан кейін ол бастапқы блоктың барлық қасиеттерін, примитивтерін және параметрлер кестелерін қамтитын жеке анонимді блокқа айналады. Сондықтан сызбаны қайта генерациялау баяулап, файл көлемі ұлғаяды.

Мұны тексеру оңай: бос сызбаға динамикалық блоктың мың данасын кірістіріп, сақтап, файл көлемін қараңыз. Содан кейін барлық даналардың, мысалы, көрінуі мен геометриясын өзгертіңіз. Қайта сақтағаннан кейін файл көлемі бірнеше есе өседі (нақты қанша есе екені блок күрделілігіне байланысты), ал өнімділік тиісінше төмендейді.

Autodesk бұл мәселені түсінеді. Сондықтан AutoCAD негізіндегі салалық шешімдерінде (мысалы, AutoCAD Electrical және ұқсас өнімдерде) тек статикалық блоктар қолданылады. Олар бағдарламалық тәсілмен кірістіріледі, ал нысан туралы ақпарат сызбадан тыс жеке дерекқорда сақталады. Блок өңделгенде не спецификациялар мен есептер жасалғанда, бұл деректер тиісті пішінге автоматты түрде беріледі.

СПДС GraphiCS параметрлік нысандарында AutoCAD блоктарының аталған және басқа да көптеген кемшіліктері жоқ. Сонымен қатар олар VB, LISP және басқа бағдарламалау тілдерін пайдаланбай, стандартты блок құралдарымен іске асыру мүмкін емес көптеген функцияларды ұсынады.

Осыны толығырақ қарастырайық:

параметрлік нысан, блоктан айырмашылығы, барлық ақпаратты сызбадан тыс бағдарламаның жеке дерекқорында сақтайды. Сызбада тек көрінетін графика, атрибуттар (қасиеттер) және кейбір қызметтік деректер қалады — нысанды дұрыс көрсету және пайдалану үшін қажет көлемде ғана. Соның нәтижесінде функциясы ұқсас блоктармен салыстырғанда параметрлік нысандар сызбаны бірнеше есе аз жүктейді және қайта генерациялауды баяулатпайды;

параметрлік нысандарда өзара тәуелді параметрлер мен көріну нұсқаларының саны іс жүзінде шектелмейді. Оларды нысанның ішінде де, сызбадағы басқа нысандармен байланыс түрінде де орнатуға болады (1-сурет). Мұнда басты шектеу — әзірлеушінің қиялы;

1-сурет

• параметрлік нысандар бір-бірімен тек геометриясы мен өзара орналасуы (геометриялық тәуелділіктер) бойынша ғана емес, пайдаланушы қасиеттерін беру (параметрлік тәуелділіктер) деңгейінде де әрекеттесе алады (2-сурет);

2-сурет

• параметрлік нысандар екі өлшемді болғанымен, оларға проекция жазықтығындағы геометрияны (көріністерді) белгілеуге болады. Сондай-ақ сызбадағы көрсетілім түрін таңдауға болады: жеңілдетілген, толық, қима және т.б. (3-сурет);

3-сурет

• нысандарды бүркемелеуді, қабаттауды және жабуды икемді басқаруға болады. Блоктарда бүркемелеуді қолданатын пайдаланушылар оның кейде күтпеген уақытта алдыңғы қатарға шығып кететінін біледі. Барлығын реттегеннен кейін сызбаны қайта ашқанда баптаулар бұзылып, бәрін қайта жасауға тура келеді. Параметрлік нысандарда мұндай кемшілік жоқ: жабу тәртібі индекстер арқылы нақты белгіленеді (4-сурет). Мысалы, ZOrder=100 мәні бар нысанды ZOrder=101 әрқашан жауып тұрады, ал өзі ZOrder=99 нысанын жабады;

4-сурет

өлшемдерді интеллектуалды қою. СПДС GraphiCS құралдарымен параметрлік нысанға қойылған өлшем нысанның кірістіру масштабына қарамастан дұрыс мән көрсетеді (5-сурет);

5-сурет

• икемді бапталатын пайдаланушы пішіндері. Нысан сипаттамаларын ашылмалы тізімдерден немесе деректер кестелерінен таңдауға болады (6-сурет). Қате мән не параметр енгізу қаупі барынша азайтылады;

6-сурет

• параметрлік нысандардан толық спецификацияны (оны жасау жобалау уақытының елеулі бөлігін алады) немесе басқа кестелік есептерді алуға болады. AutoCAD жүйесіндегі DATAEXTRACTION (деректерді шығарып алу) тек блок даналарының санын есептей алады, ал параметрлік нысандар бойынша есепте санын, ұзындығын, көлемін, массасын және кез келген физикалық не техникалық параметрді көрсетуге болады. Кейін бұл деректерді есепте қажетті түрде өңдеуге болады (7-сурет).

7-сурет

Пайдаланушылар параметрлік нысан жасау өте күрделі екенін жиі айтады. Бірақ мәселені ретімен талдайық…

Компанияңызда шын мәнінде толыққанды, функционалды әрі интерактивті блокты қанша адам жасай алады? Тек көрінуін, бірнеше созу параметрін, массивті немесе бұрылу бұрышын өзгертіп қана қоймай, ұзындық атрибуты масштабқа тәуелді болатын, атрибуттар бірнеше параметр негізінде автоматты қалыптасатын және нәтижесінде блоктардан толық спецификация алуға болатын блокты ше?

Күрделі әрі қызықты динамикалық блоктарда тәжірибелі пайдаланушылар жасайтын интерактивті функциялар көбіне AutoCAD-тың құжатталмаған мүмкіндіктеріне сүйенетінін бәрі біле бермейді. Уақыт өте бұл мұндай блоктарды AutoCAD-тың жаңа нұсқаларында пайдалану мен өңдеуді мүмкін етпеуі ықтимал.

Мүмкіндіктері ұқсас динамикалық блоктарды жасағаннан гөрі параметрлік нысандарды жасау әлдеқайда оңай, әрі бұл үдеріс түсініктірек. Нәтижесі де алдын ала белгілі.

Параметрлік нысанды «бағдарламалау» қажеттілігі кейбір жобалаушыларды шошытады. Шын мәнінде скрипт тілі қарапайым, командалар саны көп емес, мысалдар қамтылған егжей-тегжейлі анықтама бар. Сонымен қатар СПДС GraphiCS құрамында бағдарламалаусыз жұмыс істеуге мүмкіндік беретін скрипт шебері бар.

Бағдарлама дерекқорында алдын ала бапталған скрипт үлгілері сақталады. Сондай-ақ түрлі міндеттерге арналған дайын нысандардың кең қоры бар. Ұқсас нысанның көшірмесін алып, оны өз талаптарыңызға бейімдей аласыз.

Бағдарлама СПДС GraphiCS деп аталғандықтан, ол тек құрылыс саласына арналған деп ойламау керек. Әзірлеуші компанияның мамандандырылған шешімдері болғанымен, СПДС GraphiCS нысандарын жобалаудың барлық бағыттары мен іс жүзінде кез келген жағдайға арнап жасауға болады.

Мұндағы жалғыз шектеу — инженердің шығармашылық қиялы.

Андрей Разыграев,

инженер-конструктор

«ЛУКОЙЛ-Волгограднефтепереработка» ЖШҚ