СПДС Металлоконструкции жүйесінде ғимараттың металл қаңқасын құру

Қазіргі ғимараттарды жоспарлауда ішкі кеңістіктің ашық болуы маңызды. Кеңістікті ұлғайтып, бөлмеге көлем беру үшін жобалаушылар металл қаңқаларды пайдаланады. Ғимараттардың металл қаңқаларының жобалары мамандандырылған СПДС Металлоконструкции бағдарламасында әзірленеді. Мұның қалай жасалатынын мысал арқылы қарастырайық.

СПДС Металлоконструкции — КМ және АС маркалы металл конструкциялардың екі өлшемді сызбаларын әзірлеуге арналған әмбебап бағдарлама. Ол AutoCAD және nanoCAD платформаларында жұмыс істейді.

Ғимарат қаңқасын жобалау әдетте металл конструкцияларды орналастыру жоспарын жасаудан басталады. Жобалаушы осьтер торын және металл қаңқа элементтерін құрады. Бағдарламада бұл үшін барлық қажетті құралдар бар, олардың негізгілері — «Бағана» және «Арқалық» командалары (1-сурет).

1-сурет — Бағдарламаның құралдар тақтасы

Бұл командаларда пайдаланушы диалог терезесінде көрсететін көптеген параметр бар (2-сурет). Бағдарлама берілген параметрлерді сақтайды, сондықтан келесі бағаналар мен арқалықтарды жасағанда оларды қайта енгізудің қажеті жоқ.

2-сурет — Бағаналарды жоспарда орналастыру

Қажетті параметрлер орнатылғаннан кейін элементті жоспарға орналастыруға болады. Элементтер автоматты түрде таңбаланады, бұл сызбаларды рәсімдеуді айтарлықтай жылдамдатады (3-сурет).

3-сурет — Бағаналар, арқалықтар және прогондар жоспары

Жобалау кезінде конструкция элементтеріне шұғыл өзгеріс енгізу қажеттілігі жиі туындайды. СПДС Металлоконструкции бағдарламасының басты ерекшеліктерінің бірі — маркасы бірдей элементтер тобының параметрлерін автоматты түзету. Мысалы, профиль өлшемін немесе болат материалын өзгерту үшін әр элементті жеке өңдеудің қажеті жоқ. Бір элементке өзгеріс енгізсеңіз, түзету бүкіл топқа қолданылады. Осылайша конструкция элементтерін өңдеу бірнеше секунд қана алады.

Жоспар дайын болғаннан кейін жобалаушы келесі кезеңге — бойлық және көлденең тік қималарды жасауға көшеді. Мұны бірнеше тәсілмен орындауға болады. Біздің мысалда ең қарапайым әдіс қолданылады: бұрын берілген маркалары бар қаңқа элементтерін басқа көрсетілім түрінде құрамыз. Арқалықтар мен бағаналар үшін «Алдынан» көрінісін, ал прогондар үшін «Қима» көрінісін таңдаймыз. Металл қаңқаның көлденең қимасын құрамыз (4-сурет).

4-сурет — Металл қаңқаның көлденең қимасы

Жоба сэндвич-панельдерден жасалған жеңіл қоршау конструкцияларын орнатуды көздейді. Сондықтан қаңқаның арқалықтары мен прогондары шатыр панельдерінің өндірушісі ұсынған еңіспен орналастырылған. Қаңқа сызбасына сәйкес шеткі прогондар бағаналарға тіреледі. Оларды дұрыс орнату үшін бағана бастарын осы еңісті сақтай отырып қиып бейімдеу керек.

Барлық қажетті қиып бейімдеуді қимада бірден орындаған жөн. Бұл түйіндерді әзірлеу кезінде элементтерді қайта өңдеу қажеттілігін болдырмайды (5-сурет).

5-сурет — Бағана бастарын қиып бейімдеу

Қималар дайын болғаннан кейін металл конструкцияларының өзара түйісу түйіндерін құрамыз. Түйіндер көтергіш элементтердің қосылуының негізгі бөлшектерін көрсету, кейін солардың негізінде егжей-тегжейлі сызбалар жасау үшін белгіленеді.

СПДС Металлоконструкции бағдарламасында түйіндер жасауға арналған жеке «Түйін» командасы бар. Оның жұмыс істеу қағидаты қарапайым. Қимадан түйін жасау қажет конструкциялардың түйіскен жерін таңдаймыз. Команда арқылы таңдалған фрагментті қиып алып, сызба парағына көшіреміз. Қойылғаннан кейін түйін нөмірленіп, элементтер автоматты таңбаланады (6-сурет). Соңында үзу сызықтары мен позициялық шығару сызықтарының орналасуын түзетіп, қосу элементтерін енгізу қалады.

6-сурет — Түйінді жасау

Монтаждық саңылау беру үшін «Профильдерді қиып бейімдеу» командасымен Б1 арқалығының ұшын қиямыз. Одан кейін түйін бөлшектерін пластинадан жасалған тірек элементтерімен толықтырамыз. «Пластина» командасы арқылы тірек үстелшесін, бағана басын және біріктіру қаптамасын құрамыз (7-сурет).

7-сурет — Арқалық ұшын қию және қосымша пластина элементтерін орнату

Кіріктірілген СПДС модулі — бағдарламаның маңызды артықшылығы. Оның көмегімен құжаттаманы МЕМСТ талаптарына сәйкес сапалы рәсімдеуге болады (8-сурет).

8-сурет — СПДС құралдар тақтасы

«Деңгей белгісі» командасымен қималарда арқалықтар тірелетін жерлердің биіктік белгілерін көрсетеміз. «Дәнекерлеу жігі» командасы арқылы конструкциялар түйіскен жерлердегі монтаждық және зауыттық бұрыштық дәнекерлеу жіктерін МЕМСТ 21.502-2016 сәйкес белгілейміз (9-сурет).

9-сурет — Түйіндегі дәнекерлеу жіктері және қимадағы биіктік белгілері

Сызба түсінікті болуы үшін конструкция элементтерінің кескіндерін параққа дұрыс орналастыру маңызды. СПДС жүйесіндегі «Пішімдер» құралымен қажетті пішімді таңдап, конструкция элементтерін парақтың сол жағына орналастырамыз, ал оң бөлігін спецификация үшін бос қалдырамыз (10-сурет).

10-сурет — Конструкция элементтерін параққа орналастыру

Жобаның соңғы кезеңі — металл конструкция элементтерінің спецификацияларын жасау. Құралдар тақтасында бұл үшін екі команда бар: «Металл прокатының спецификациясы» және «Элементтер тізімдемесі». Олардың көмегімен қосымша баптаусыз спецификациялар жасалады. «Металл прокатының спецификациясында» металл массасы автоматты есептеледі. Пайдаланушыға спецификацияларды параққа орналастыру ғана қалады (11-сурет).

11-сурет — Спецификацияларды құрастыру және параққа орналастыру

Қорытындылай келе, СПДС Металлоконструкции бағдарламасында қарапайым конструкциялармен қатар күрделі пішінді ғимараттарды да жобалауға болатынын атап өтеміз. Бұл үшін пайдаланушыдан арнайы дағдылар талап етілмейді. Дайын жобалау құжаттамасы кең таралған .dwg пішімінде сақталады және көптеген САПР қолданбаларында ашылады.

Осылайша, СПДС Металлоконструкции — металл конструкциялардың екі өлшемді сызбаларын жасауға арналған қарапайым әрі ыңғайлы шешім ғана емес, сонымен бірге шығарылатын жобалау құжаттамасының сапасын қамтамасыз ететін құрал.

Дмитрий Гостев,

Жетекші инженер

«Магма-Компьютер» ЖШҚ