Сәулетшілерді қандай болашақ күтіп тұр? Бес сұрақ

Әлемді машиналар билеп алды. Алгоритмдер барлық үдеріс пен салаға енді: үкімет, қоқыс жинау, ауыл шаруашылығы және өндіріс — бәрі соларға бағынышты. Кеңселер бос қалды, өйткені құжат өңдейтін роботтар қызметкерлерден ондаған есе арзанға түседі. Адамдар бұған көнуге мәжбүр, бірақ ештеңе өзгерте алмайды. Олардың көбі кедейлік шегінен төмен өмір сүреді.

«Бірінші ойыншы, дайындал» фильміндегі болашақ қаласы

Адамзаттың болашағын болжаумен айналысатын талдаушылардан бастап антиутопия авторларына дейін көптеген адам болашақты осылай елестетеді. Бұл мақалада сәулетшілер үшін болашақ шынымен соншалықты қорқынышты ма, соны қарастырамыз.

1. Компьютерлер сәулетшілерді алғаш қашан алмастыруға тырысты?

Бұл алғашқы дербес компьютерлер пайда болғанға дейін бірнеше онжылдық бұрын, өткен ғасырдың 60-жылдарында басталды. Сол кезде бірқатар зерттеуші ғимарат жобалауды машиналар көмегімен автоматтандыру жолдарын қарастырды. Олар адамдардың жүру уақытын қысқарту үшін қабат жоспарларын оңтайландыруға назар аударды. Өйткені құжаттарды қолмен жеткізу керек болғандықтан, бұл маңызды міндет еді.

Мысалы, 1977 жылы шыққан «Автоматтандырылған сәулетші» кітабында бөлмелер арасындағы жүріп өту уақытын сандық тұрғыдан бағалау үшін қажет күрделі есептеулерді компьютерлердің неліктен жақсы орындайтыны егжей-тегжейлі түсіндірілген.

Ақырында бұл мәселе технология көмегімен шешілді, бірақ ғалымдар болжағандай емес: құжаттарды қолмен тасудың орнына пошта арқылы жібере бастады.

2. Соның салдарынан сәулетшілер азайып жатыр ма?

Олай деуге келмейді. Америка тәжірибесіне қарасақ, компьютерлер кеңінен қолданылған 2000-жылдардың өзінде сәулетшілер саны өсті. Құлдырау 2008 жылғы әлемдік дағдарыстан кейін басталып, 2012 жылдан бастап жұмыс орындары қайта көбейді.

Дегенмен бұл компьютерлер еңбек нарығына мүлде әсер етпеді деген сөз емес. Мысалы, сәулеттік сызбалар дайындайтын мамандардың жұмыс орындары көбейген жоқ. Мұның себебі технологиялар мен жаңа бағдарламалардың дамуы болуы мүмкін.

© U.S. Bureau of Labor Statistics / Case Inc.

3. Бұл маған әсер етуі қаншалықты ықтимал?

Роботтандыру кемінде алдағы бірнеше онжылдықта сәулет саласына айтарлықтай әсер етпеуі әбден мүмкін. Сәулетші жұмысы келіссөз жүргізуді және жаңашыл ойлауды талап етеді, ал алгоритмдер әзірге бұл дағдыларды толық меңгерген жоқ.

Мұны Оксфорд университеті ғалымдарының ‘The Future of Employment’ баяндамасы да көрсетеді. Олардың есебінше, сәулетшілерді компьютерлердің алмастыру ықтималдығы 1,8%, ал такси жүргізушілерінде — 84,9%, бухгалтерлерде — 93,5%.

Баяндаманың мәтінін осы сілтемеден оқуға болады.

4. Мен сәулетші емеспін, бірақ осы салада жұмыс істеймін. Алаңдауым керек пе?

Иә деуге де, жоқ деуге де болады. Қазірдің өзінде роботтар құрылысшыларды алмастырып, басқа да ауыр жұмыстарды орындайды. Дегенмен стандарттан тыс мәселелерді шешуге байланысты мамандықтарға әзірше қауіп аз. Мысалы, Guardian Glass әйнек өндірушісінің Technical Advisory Center (TAC) техникалық қолдау бөлімін алайық.

Оның қызметкерлері сұхбатта неліктен машиналар оларды алмастыра алмайтынын түсіндіреді:

«Біздің бөлім посткеңестік кеңістікте 10 жылдан астам жұмыс істейді. Осы уақыт ішінде үлкен тәжірибе жинадық, бірақ соның өзі бізге жиі келіп түсетін стандарттан тыс сұрақтардың бәріне жауап беруге әрдайым жеткіліксіз. Алдағы 5 жылда роботтар біздің жұмысымызды тіпті ішінара алмастырады деп ойламаймыз».

Сонымен қатар TAC маманы болып университеттен бірден шығу мүмкін емес: оқу орындарында ондай мамандық жоқ. Сондықтан бөлімге жоғары техникалық білімі бар мамандар қабылданады, ал олар қажетті дағдыларды кемінде 4-6 айдан кейін меңгереді.

5. Болашақ сәулетшілері қандай болады?

Бұл сұрақтың бір ғана жауабы жоқ: пікір кімнен сұрағаныңызға байланысты өзгереді.

2018 жылдың жазында біз Массачусетс технологиялық институтының профессоры Карло Раттиге осы сұрақты қойған едік. Ол сәулетшілер жұмысы барған сайын көп пәнді қамтитынын айтты.

Бірақ қазіргі сәулет студенттері ең алдымен компьютерлік бағдарламалауды үйренуі керек деп есептейді. Раттидің ойынша, сәулет барған сайын бағдарламалауға сүйенеді, өйткені «табиғаттың өзі тіршілік формаларын жасау үшін бағдарламалауды пайдаланады».

Дереккөз: archspeech.com